Lokaty bankowe – często zadawane pytania

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania o lokaty bankowe w Polsce. Oprocentowanie, podatek Belki, gwarancja BFG i więcej. Sprawdź też nasz ranking lokat.

Ile wynosi podatek od lokaty (podatek Belki)?

Podatek od odsetek z lokaty, nazywany podatkiem Belki, wynosi 19% i wynika z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Bank krajowy pobiera go sam w dniu wypłaty odsetek, więc na konto trafia już kwota netto i nie trzeba niczego wykazywać w zeznaniu rocznym. Przykład: lokata 10 000 zł na 6 miesięcy przy oprocentowaniu 5% w skali roku daje 250 zł odsetek brutto, a po potrąceniu 47,50 zł podatku zostaje 202,50 zł. Wyjątkiem mogą być banki zagraniczne — część z nich nie pobiera polskiego podatku i wtedy rozliczasz go samodzielnie w zeznaniu rocznym. Informację, czy bank pobiera podatek, znajdziesz w regulaminie lokaty.

Czy lokaty są bezpieczne?

Tak. Pieniądze na lokacie w banku krajowym gwarantuje Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG) do równowartości 100 000 euro na jedną osobę w jednym banku, razem z odsetkami naliczonymi do dnia wypłaty gwarancji. Limit obejmuje sumę wszystkich Twoich pieniędzy w tym banku — lokat, kont osobistych i oszczędnościowych — a euro przelicza się na złote po średnim kursie NBP. Przy większych oszczędnościach warto więc rozłożyć je na kilka banków, bo każdy ma osobny limit. Lokaty w bankach zagranicznych działających w Polsce chroni system gwarancji kraju, w którym bank ma siedzibę, w Unii Europejskiej również do 100 000 euro. Kraj siedziby banku podaje regulamin każdej lokaty.

Lokata czy konto oszczędnościowe — co lepsze?

Lokata jest lepsza, gdy wiesz, że nie będziesz potrzebować pieniędzy przez cały okres, bo zwykle gwarantuje stałą stawkę do końca umowy. Konto oszczędnościowe wygrywa, gdy chcesz mieć dostęp do pieniędzy w każdej chwili — jego oprocentowanie jest jednak zmienne i bank może je obniżyć w trakcie. Przykład: 10 000 zł na lokacie na 6 miesięcy przy 5% w skali roku daje 250 zł odsetek brutto niezależnie od decyzji banku, a na koncie oszczędnościowym wynik zależy od stawek w kolejnych miesiącach. Od odsetek z obu produktów bank pobiera 19% podatku Belki i oba są objęte gwarancją BFG. Aktualne stawki porównasz w rankingu lokat i w rankingu kont oszczędnościowych.

Czym jest lokata na nowe środki?

Lokata na nowe środki to lokata z podwyższonym oprocentowaniem tylko dla pieniędzy, których wcześniej nie było w danym banku. Bank porównuje Twoje saldo z dnia wskazanego w regulaminie (data odniesienia) i promocyjną stawką obejmuje wyłącznie nadwyżkę ponad tę kwotę — w praktyce pieniądze przelane z innego banku. Przykład: jeśli w dniu odniesienia na Twoich rachunkach w banku było 5000 zł, a dziś jest 15 000 zł, nowe środki to 10 000 zł. Przelewy między własnymi rachunkami w tym samym banku nie tworzą nowych środków, bo nie zwiększają salda. Lokaty na nowe środki rozpoznasz w rankingu po nazwie, a dokładną datę odniesienia podaje regulamin promocji.

Jak obliczyć zysk z lokaty?

Odsetki brutto z lokaty to kwota × oprocentowanie roczne × liczba miesięcy ÷ 12, bo banki podają stawkę w skali roku, a nie za cały okres lokaty. Od tej kwoty bank pobiera 19% podatku Belki, więc na rękę dostajesz 81% odsetek. Przykład: 10 000 zł na 6 miesięcy przy 6% w skali roku daje 300 zł brutto i 243 zł netto, a ta sama stawka na 3 miesiące — tylko 150 zł brutto. Część banków liczy odsetki według liczby dni, więc wynik może się różnić o kilka groszy. Kalkulator lokat w rankingu przeliczy to dla wybranej kwoty i okresu.

Co się stanie, jeśli zerwę lokatę przed terminem?

Kapitał zawsze wraca do Ciebie w całości, ale przy zerwaniu lokaty przed terminem bank zwykle obniża albo zabiera naliczone odsetki. Najczęściej tracisz wszystkie odsetki; niektóre banki wypłacają ich część, a lokaty progresywne — odsetki za pełne zakończone okresy. Przykład: zerwanie lokaty 10 000 zł na 6 miesięcy przy 6% w skali roku po pięciu miesiącach może oznaczać utratę 250 zł odsetek brutto. Część banków pozwala też wypłacić tylko część kwoty bez zrywania całej lokaty. Zasady wcześniejszej wypłaty opisuje regulamin każdej lokaty, dlatego przed jej założeniem warto zastanowić się, czy nie wybrać krótszego okresu.

Czym różni się lokata odnawialna od nieodnawialnej?

Lokata nieodnawialna po zakończeniu okresu wypłaca kapitał z odsetkami na Twoje konto i na tym się kończy. Lokata odnawialna zakłada się ponownie automatycznie na kolejny taki sam okres — zwykle według oprocentowania obowiązującego w dniu odnowienia, a nie promocyjnej stawki z początku. Przykład: lokata promocyjna na 3 miesiące przy 6% w skali roku może odnowić się na znacznie niższej stawce standardowej. Przy lokatach promocyjnych warto więc wyłączyć odnawianie albo zapisać w kalendarzu datę końca lokaty i przenieść pieniądze do nowej oferty. Informację, czy lokata się odnawia, podaje jej regulamin.

Dlaczego oprocentowanie lokat się zmienia?

Oprocentowanie lokat zależy przede wszystkim od stóp procentowych NBP, o których decyduje Rada Polityki Pieniężnej. Gdy stopy rosną, banki podnoszą stawki lokat, a gdy rynek spodziewa się obniżek, najszybciej tanieją lokaty długoterminowe — bank nie chce płacić wysokich odsetek przez rok czy dwa lata. Znaczenie ma też to, ile pieniędzy bank chce pozyskać: bank, który szybko zbiera depozyty, daje promocyjną stawkę dla nowych klientów albo na nowe środki. Przykład: obniżka stóp NBP nie zmienia stawki lokaty już założonej ze stałym oprocentowaniem, ale nowe lokaty mogą być od razu niżej oprocentowane. Dlatego ranking lokat aktualizujemy codziennie.

Od jakiej kwoty można założyć lokatę?

Większość lokat w polskich bankach można założyć od 500–1000 zł, a niektóre są dostępne już od 100 zł. Lokaty promocyjne mają zwykle także górny limit — wyższa stawka obejmuje kwotę do np. 50 000 albo 100 000 zł, a większej kwoty nie da się wpłacić albo dostaje ona niższe oprocentowanie. Przykład: przy limicie 50 000 zł i oszczędnościach 80 000 zł pozostałe 30 000 zł trzeba ulokować w innej ofercie lub w innym banku. Kwoty minimalne i maksymalne określa regulamin lokaty, a bank może je zmienić dla nowych lokat. Minimalną i maksymalną kwotę każdej oferty pokazuje ranking lokat.

Ile lokat można mieć jednocześnie?

Nie ma limitu — możesz mieć dowolną liczbę lokat w jednym albo w wielu bankach naraz. Popularna metoda to drabinka lokat: dzielisz oszczędności na kilka lokat o różnych okresach, żeby część pieniędzy regularnie się zwalniała. Przykład: 30 000 zł można rozłożyć na trzy lokaty po 10 000 zł — na 3, 6 i 12 miesięcy — i w razie potrzeby zerwać tylko jedną, tracąc odsetki od mniejszej kwoty. Przy dużych kwotach podział na kilka banków zwiększa też ochronę, bo gwarancja BFG obejmuje do 100 000 euro w każdym banku osobno. Lokaty na różne okresy porównasz w rankingu lokat.

Czy bank może zmienić oprocentowanie w trakcie trwania lokaty?

Przy lokacie ze stałym oprocentowaniem — nie: stawka z dnia założenia obowiązuje do końca okresu, nawet jeśli w tym czasie NBP obniży stopy procentowe. Przy lokacie ze zmiennym oprocentowaniem stawka może się zmieniać, zwykle w ślad za stopami NBP lub wskaźnikiem rynkowym wskazanym w regulaminie. Przykład: roczna lokata 10 000 zł ze stałą stawką 5% da 500 zł odsetek brutto, a ze zmienną — więcej albo mniej, zależnie od decyzji Rady Polityki Pieniężnej. Większość lokat oferowanych w Polsce ma stałe oprocentowanie. Rodzaj oprocentowania podaje regulamin każdej lokaty z rankingu.

Jak powstaje ranking lokat?

Ranking lokat ocenia każdą ofertę w skali 0–100 na podstawie oprocentowania nominalnego, okresu lokaty, minimalnej kwoty wpłaty i dodatkowych warunków, takich jak wymóg założenia konta osobistego. Uwzględnia banki krajowe nadzorowane przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF) oraz banki zagraniczne, które działają w Polsce pod nadzorem kraju swojej siedziby. Dane o ofertach aktualizujemy codziennie, więc zmiana stawki w banku szybko trafia do zestawienia. Przykład: lokata z wyższą stawką, ale wymagająca konta osobistego i wysokiej kwoty minimalnej, może dostać niższą ocenę niż lokata o nieco niższej stawce bez takich warunków. Wysoka ocena nie zastępuje regulaminu — przed założeniem lokaty sprawdź w nim kwoty, okres i warunki.